opportunity cost

Mình đã được học concept này từ hồi đại học rồi. Nhưng mà phải tận bây giờ (trăm chục năm sau), mình mới thật “thấm” opportunity cost là gì.

Đầu tiên là nhờ đọc quyển Dollars and Sense. Mình có 1 post nói về quyển sách thần thánh mà ai cũng nên đọc-1-lần-trong-đời cách đây mấy ngày. Cái opportunity cost trong sách là nói về tiền. Đại ý là khi mình dùng $0.99 để mua 1 bài nhạc trên iTunes, thì mình đang đánh mất cơ hội mua 1 ly cà phê $0.99. Vậy opportunity ở đây là ly cà phê. Concept opportunity cost hữu dụng trong việc chi tiêu vì khi mình “vung tiền” cho 1 cái gì đó (thường là do xài tiền nông nỗi), thì suy nghĩ opportunity cost sẽ “kiềm” mình lại 1 chút.

Ví dụ trên Tiki hay Lazada có sales khủng cho 1 cái loa JBL chẳng hạn, bình thường mất cả triệu để mua 1 cái loa JBL, bây giờ deal tốt chỉ còn 600k… 90% là mình sẽ mua cái loa đó. Tuy là không thật sự cần cái loa đó, nhưng bời vì mình nghĩ mình đang save 400k – 1 món hời – nên là mình mua. Concept opportunity cost sẽ giúp mình bớt “vung tiền” lại. Thay vì nghĩ mình save 400k, thì hãy nghĩ rằng mình sắp tốn 600k cho cái loa. Với 600k đó, mình có thể ăn trưa được 17 bữa trưa, mỗi bữa tầm 35k. Vậy đấy, chỉ vì mua 1 cái loa, mà mình phải nhịn ăn hơn nửa tháng trời. Nếu tự tin là mình nhịn được thì hãy mua loa ạ…

Tiếp theo là khi đọc về bài RULE 5/25 trên Medium. Mình có note lại bài đó ngày hôm qua. Rule 5/25 nói về opportunity cost trong việc sử dụng thời gian và sự tập trung để hoàn thành các mục tiêu của mình. Không hẳn có nhiều mục tiêu là tốt, vì càng nhiều mục tiêu tại cùng 1 thời điểm nghĩa là mình phải chia nhỏ thời gian và sự tập trung cho các việc đó. Và đây là chiến lược “chia nhỏ” như vậy là kém hiệu quả, theo ý kiến của mình. Vì 1 ngày có 24h, mình không thể có 20 mục tiêu và chia nhò 24h đó ra để hoàn thành 20 mục tiêu 1 lược. Vậy chiến lược đúng chỉ có maximum 5 mục tiêu cần hoàn thành. Hoàn thành xong 5 cái này rồi tới mấy cái khác. Và trong lúc thực hiện 5 mục tiêu này thì phải tránh chuyện xao lãng sa đà sang mấy cái linh tinh kia, vì theo concept opportunity cost, khi sa đà như vậy, mình sẽ bị mất thời gian và sự tập trung vào mấy cái linh tinh 1 cách không cần thiết…

Vậy câu hỏi đặt ra là mình nên chọn 5 mục tiêu nào để hoàn thành trước?

Advertisements

book: dollars and sense

51s2Hag+3FL._SX329_BO1,204,203,200_

Nội dung chính của quyển sách này là sử dụng các nghiên cứu tâm lý của con người để giải thích (và chứng minh) cách xài tiền của đa số mọi người là thiếu logic.

Sách viết trọng tâm và dễ hiểu (thật ra sách nào của chú Dan Ariely cũng sẽ xúc tích như vậy). Tuy là dễ hiểu nhưng mà chắc mình phải đọc tới lui mấy bận thì mới ngấm hết được =))

Trong lúc đọc thì mình highlight một cơ số. Trong mớ highlight đó thì có 1 đoạn là xuất sắc nhất, mình xin phép được quote ở đây ạ.

Money […] isn’t the final goal in life, it’s a means to an end. But because money is much more tangible than happiness, well-being, and purpose, we tend to focus our decision-making on money instead of our ultimate, more meaning goals.

(page 204 of Dollars and Sense by Dan Ariely & Jeff Kreiser, published 2017)

giang sơn dễ đổi, bản tính khó dời

Bài này tiếp nối bài “Change is difficult“. Tuy nói là tiếp nói, nhưng thật ra loạt bài này đều nằm trong khoá Changing customer behavior của Dan Ariely trên +Acumen.

Lý do viết bài này là hôm nay vô tình phát hiện ra sự liên kết giữa câu tục ngữ “Giang sơn dễ đổi, bản tính khó dời” với insight của Dan Ariely. Đại khái là bản tính con người ta là không muốn thay đổi cho dù người ta có biết rằng thay đổi sẽ mang lại lợi ích.

Ví dụ ai cũng ăn nhiều đường thì dễ mập, nên là không nên ăn nhiều đồ ngọt. Nhưng mà đa số mọi người vẫn cứ ăn và để rồi bị tăng cân.

Ví dụ tiếp theo này là trong cái clip của tác giả. Tức là ai cũng biết vừa nhắn tin/ nghe điện thoại trong lúc lái xe rất nguy hiểm, nhưng khi có tin nhắn tới/ có điện thoại gọi, thì người ta lại cứ nghe? Tất nhiên ai chẳng biết làm như vậy là nguy hiểm, nhưng người ta vẫn cứ làm.

Sau một loạt các ví dụ, thì tác giả rút ra là nếu muốn ai đó thay đổi một thói quen, thì không thể nào thành công nếu mình chỉ báo cho họ biết lợi ích của việc thay đổi. Nghĩa là sao? Nghĩa là không thể nào nói với ai đó rằng “hút thuốc lá có hại cho sức khoẻ” để mong họ bỏ thuốc, tức là không thể chỉ nói với trẻ rằng nên đánh răng sau bữa ăn để phòng ngừa sâu răng và mong rằng trẻ sẽ nghe theo.

change is difficult

Thay đổi là chuyện khó khăn, nên cơ bản là đa số mọi người đều không muốn ra khỏi cái comfort zone của mình. Vì vậy khi mà khi phải đối mặt với thay đổi, đa số mọi người đều có xu hướng sợ hãi và tránh né. Đôi khi người ta biết thay đổi sẽ mang lại kết quả tốt hơn nhưng vẫn không làm, vì họ không muốn thay đổi.

Dan Ariely có nói đại ý là: để người ta thay đổi thì cung cấp đầy đủ thông tin lý do vì sao phải làm như vậy, thì còn phải tạo ra môi trường (environment design) và chỉ cho người ta các bước (concreteness) để thực hiện. Khi đó, khả năng để sự thay đổi diễn ra sẽ cao hơn.