giang sơn dễ đổi, bản tính khó dời

Bài này tiếp nối bài “Change is difficult“. Tuy nói là tiếp nói, nhưng thật ra loạt bài này đều nằm trong khoá Changing customer behavior của Dan Ariely trên +Acumen.

Lý do viết bài này là hôm nay vô tình phát hiện ra sự liên kết giữa câu tục ngữ “Giang sơn dễ đổi, bản tính khó dời” với insight của Dan Ariely. Đại khái là bản tính con người ta là không muốn thay đổi cho dù người ta có biết rằng thay đổi sẽ mang lại lợi ích.

Ví dụ ai cũng ăn nhiều đường thì dễ mập, nên là không nên ăn nhiều đồ ngọt. Nhưng mà đa số mọi người vẫn cứ ăn và để rồi bị tăng cân.

Ví dụ tiếp theo này là trong cái clip của tác giả. Tức là ai cũng biết vừa nhắn tin/ nghe điện thoại trong lúc lái xe rất nguy hiểm, nhưng khi có tin nhắn tới/ có điện thoại gọi, thì người ta lại cứ nghe? Tất nhiên ai chẳng biết làm như vậy là nguy hiểm, nhưng người ta vẫn cứ làm.

Sau một loạt các ví dụ, thì tác giả rút ra là nếu muốn ai đó thay đổi một thói quen, thì không thể nào thành công nếu mình chỉ báo cho họ biết lợi ích của việc thay đổi. Nghĩa là sao? Nghĩa là không thể nào nói với ai đó rằng “hút thuốc lá có hại cho sức khoẻ” để mong họ bỏ thuốc, tức là không thể chỉ nói với trẻ rằng nên đánh răng sau bữa ăn để phòng ngừa sâu răng và mong rằng trẻ sẽ nghe theo.

change is difficult

Thay đổi là chuyện khó khăn, nên cơ bản là đa số mọi người đều không muốn ra khỏi cái comfort zone của mình. Vì vậy khi mà khi phải đối mặt với thay đổi, đa số mọi người đều có xu hướng sợ hãi và tránh né. Đôi khi người ta biết thay đổi sẽ mang lại kết quả tốt hơn nhưng vẫn không làm, vì họ không muốn thay đổi.

Dan Ariely có nói đại ý là: để người ta thay đổi thì cung cấp đầy đủ thông tin lý do vì sao phải làm như vậy, thì còn phải tạo ra môi trường (environment design) và chỉ cho người ta các bước (concreteness) để thực hiện. Khi đó, khả năng để sự thay đổi diễn ra sẽ cao hơn.